Ամերիկյան քաղաքականության էությունը

2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունից հետո ԱՄՆ-ը կտրուկ փոխեց իր արտաքին քաղաքականության կարևորագույն էլեմենտներից մեկի` ամերիկյան «փափուկ ուժի» կիրառման փիլիսոփայությունը, որը բավականին հաջող աշխատել էր ԽՍՀՄ փլուզումից հետո։

Նույնիսկ Ջ. Նայը սկսեց դիտարկել «փափուկ ուժի» կոնցեպտի կերպափոխման հրամայականը։ Իսկ արդեն 2003-ին Սյուզան Նոսսելը առաջարկեց նոր տերմին` «խելացի ուժ», (Smart power), որն հետագայում կոնցեպտուալիզացիայի ենթարկվեց հենց Ջ. Նայի կողմից։

Նայը և Նոսսելը նշում էին, որ հատկապես իրաքյան ռազմական օպերացիան կտրուկ փոխեց ԱՄՆ-ի նկատմամբ վերաբերմունքը, և ատելությունն ԱՄՆ-ի նկատմամբ կտրուկ աճեց, ու պատճառը բացահայտ «կոշտ ուժի» (hard power) կիրառումն էր և դաշնակիցների ու ՄԱԿ-ի կողմից բացահայտ և անվերապահ աջակցություն չստանալու հանգամանքը, որը նվազեցրեց գործողությունների միջազգային լեգիտիմությունը։

Ու էստեղ Ջ. Նայն ակնարկում էր, որ ոչ թե ԱՄՆ-ի պատվիրակները ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում պետք է համոզեին, այլ մինչև նիստը պետք է մանրակրկիտ աշխատանք տանեին բոլոր երկրների պատվիրակությունների հետ, որից հետո ամեն ինչ այլ ընթացք կունենար, ու սա էլ մեկնաբանվում էր որպես «խելացի ուժ»:

Իրանի նկատմամբ գործողությունները բացահայտ կոշտ ուժի կիրառում են՝ առանց նվազագույն միջազգային լեգիտիմության, որի հետադարձ ազդեցությունը կլինի ԱՄՆ-ի նկատմամբ ատելության նոր ալիքի թևածումը տարածաշրջանում և դրա սահմաններից դուրս։

Արա Պողոսյան

Մեկնաբանություններ